To, co mogłoby nie istnieć
Trzecia droga św. Tomasza z Akwinu: argument z tego, co możliwe, i tego, co konieczne.
Kwiaty więdną, góry wietrzeją, a gwiazdy gasną. Wszystko, co spotykamy, może istnieć, ale może też nie istnieć. Trzecia droga św. Tomasza z Akwinu do Boga (Summa theologiae I q.2 a.3) pyta, co to mówi o tym, dlaczego w ogóle coś istnieje.
Najpierw przeczytaj argument w skrócie. Potem przejdź go krok po kroku i na każdym kroku wybierz najczęstszy zarzut, aby zobaczyć, jak na niego odpowiedzieć.
Argument w skrócie
Argument w pięciu zdaniach, do nauczenia się na pamięć.
- Rzeczy powstają i przemijają. Mogą istnieć, ale mogą też nie istnieć.
- Gdyby wszystko takie było, kiedyś nie istniałoby nic. Wtedy także teraz nic by nie istniało, bo to, co nie istnieje, może zacząć istnieć tylko przez coś, co istnieje.
- Zatem istnieje coś, co nie może nie istnieć.
- Ma to albo od czegoś innego, albo od siebie, a łańcuch tego, co ma to od czegoś innego, nie może ciągnąć się w nieskończoność.
- Zatem istnieje coś, co jest konieczne samo z siebie i daje wszystkiemu innemu istnienie, i to wszyscy nazywają Bogiem.
Pojęcia, których potrzebujeszIstota i istnienie · Przyczyna
Istota i istnienie essentia, esseIstota to to, czym rzecz jest. Istnienie to to, że jest. We wszystkim, co stworzone, są one różne: istnienie nie należy do tego, czym rzecz jest.
Przykład
Wiesz, czym jest róża, nie wiedząc, czy na stole stoi róża. Żeby to wiedzieć, musisz spojrzeć.
U św. Tomasza
Św. Tomasz omawia to rozróżnienie w De ente et essentia, rozdz. 3 (w niektórych wydaniach rozdz. 4). W Summa theologiae I q.3 a.4 pokazuje, że tylko w Bogu istota i istnienie są tym samym.
Przyczyna causa fiendi, causa essendiPrzyczyna to to, od czego coś zależy. Św. Tomasz odróżnia przyczynę powstania rzeczy od przyczyny jej istnienia. Odróżnia też łańcuchy, w których ogniwa tylko następują po sobie, od łańcuchów, w których każde ogniwo działa teraz przez poprzednie.
Przykład
Budowniczy jest przyczyną powstania domu, ale dom stoi, gdy on idzie do siebie. Słońce jest przyczyną światła w powietrzu, a światło znika w chwili, gdy słońce przestaje świecić.
U św. Tomasza
Budowniczy i słońce to przykłady samego św. Tomasza, w Summa theologiae I q.104 a.1. O dwóch rodzajach łańcuchów pisze w I q.46 a.2, odpowiedź 7: kamień poruszany przez kij, poruszany przez rękę, w porównaniu z pokoleniami, w których człowiek rodzi się z człowieka.
Krok po kroku
albo dotknij pola na mapie, aby zobaczyć teksty źródłowe.
Sprawdź się
Najpierw pomyśl nad odpowiedzią. Nic nie jest zapisywane.
Co św. Tomasz rozumie przez to, co mogłoby nie istnieć?
Rzeczy, które powstają i przemijają. Mogą istnieć, ale mogą też nie istnieć. Dziś często nazywa się je przygodnymi.
Dlaczego nie wszystko może być czymś, co może nie istnieć?
Wtedy kiedyś nie byłoby niczego. Z niczego nic nie może zacząć istnieć, więc także teraz nic by nie istniało.
Jak odpowiesz komuś, kto mówi, że wszechświat może powstać z niczego?
To, co fizycy nazywają niczym, na przykład próżnia kwantowa, ma energię i podlega prawom. To coś. Z prawdziwego niczego nic nie powstaje.
Dlaczego to, co konieczne, nie może być samym wszechświatem?
Wszechświat składa się z części, które przychodzą i odchodzą. Wszystko, co złożone, ma przyczynę, a to, co konieczne samo z siebie, nie może być złożone.
Skąd wiemy, że różne drogi prowadzą do tego samego Boga?
Może istnieć tylko jeden Bóg. Gdyby było dwóch, jednemu brakowałoby czegoś, co ma drugi, a Bogu niczego nie brakuje.