Dlaczego w ogóle coś istnieje?
Argument św. Tomasza z Akwinu z istoty i istnienia.
Dlaczego istnieje coś, a nie nic? Omawiamy tu odpowiedź, jaką św. Tomasz z Akwinu dał w krótkim dziele De ente et essentia (O bycie i istocie). Argument nie opiera się na fizyce ani na tym, że świat miał początek, dlatego dobrze sprawdza się w rozmowie.
Najpierw przeczytaj argument w skrócie. Potem przejdź go krok po kroku. Na każdym kroku możesz wybrać najczęstszy zarzut i zobaczyć, jak na niego odpowiedzieć. Jeśli jakieś pojęcie jest nowe, rozwiń wyjaśnienia pod argumentem.
Argument w skrócie
Argument w pięciu zdaniach, do nauczenia się na pamięć.
- To, czym rzecz jest, nie mówi, że ona istnieje.
- Dlatego wszystko wokół nas otrzymało istnienie od czegoś innego. Nic nie może dać sobie istnienia.
- Łańcuch, w którym wszystko ma tylko pożyczone istnienie, nie wyjaśnia, dlaczego cokolwiek istnieje, bez względu na jego długość.
- Zatem istnieje coś, co nie otrzymało istnienia, lecz jest swoim własnym istnieniem. Może być tylko jedno takie.
- To nazywamy Bogiem.
Pojęcia, których potrzebujeszIstota i istnienie · Akt i możność · Przyczyna
Istota i istnienie essentia, esseIstota to to, czym rzecz jest. Istnienie to to, że jest. We wszystkim, co stworzone, są one różne: istnienie nie należy do tego, czym rzecz jest.
Przykład
Wiesz, czym jest róża, nie wiedząc, czy na stole stoi róża. Żeby to wiedzieć, musisz spojrzeć.
U św. Tomasza
Św. Tomasz omawia to rozróżnienie w De ente et essentia, rozdz. 3 (w niektórych wydaniach rozdz. 4). W Summa theologiae I q.3 a.4 pokazuje, że tylko w Bogu istota i istnienie są tym samym.
Akt i możność actus, potentiaMożność to zdolność stania się czymś lub przyjęcia czegoś. Akt to to, że tak rzeczywiście jest. To, co coś przyjmuje, jest w możności względem tego, a to, co przyjęte, jest jego aktem.
Przykład
Nasiono jest drzewem w możności, dorosłe drzewo jest drzewem w akcie. Zimna woda jest ciepła w możności, dopóki ktoś jej nie podgrzeje.
U św. Tomasza
Św. Tomasz stosuje te pojęcia do istnienia: to, co przyjmuje istnienie, ma się do niego jak możność do aktu (De ente et essentia, rozdz. 3). W Bogu nie ma możności, dlatego Jego istota i istnienie są jednym (Summa theologiae I q.3 a.4).
Przyczyna causa fiendi, causa essendiPrzyczyna to to, od czego coś zależy. Św. Tomasz odróżnia przyczynę powstania rzeczy od przyczyny jej istnienia. Odróżnia też łańcuchy, w których ogniwa tylko następują po sobie, od łańcuchów, w których każde ogniwo działa teraz przez poprzednie.
Przykład
Budowniczy jest przyczyną powstania domu, ale dom stoi, gdy on idzie do siebie. Słońce jest przyczyną światła w powietrzu, a światło znika w chwili, gdy słońce przestaje świecić.
U św. Tomasza
Budowniczy i słońce to przykłady samego św. Tomasza, w Summa theologiae I q.104 a.1. O dwóch rodzajach łańcuchów pisze w I q.46 a.2, odpowiedź 7: kamień poruszany przez kij, poruszany przez rękę, w porównaniu z pokoleniami, w których człowiek rodzi się z człowieka.
Krok po kroku
albo dotknij pola na mapie, aby zobaczyć teksty źródłowe.
Sprawdź się
Najpierw pomyśl nad odpowiedzią. Nic nie jest zapisywane.
Jaka jest różnica między istotą a istnieniem?
Istota to to, czym rzecz jest. Istnienie to to, że jest. Można znać jedno, nie znając drugiego.
Dlaczego nic nie może dać sobie istnienia?
Musiałoby istnieć, zanim zaistniało, żeby dać sobie istnienie.
Jak odpowiesz komuś, kto mówi, że wszechświat mógł istnieć zawsze?
Argument nie opiera się na początku. Nawet to, co istniało zawsze, potrzebuje otrzymywać istnienie w każdej chwili, jak światło w powietrzu potrzebuje słońca.
Dlaczego łańcuch pożyczonego istnienia nie może cofać się w nieskończoność?
Bo każde ogniwo działa teraz przez poprzednie, jak kamień, kij i ręka. Bez czegoś, co ma istnienie samo, nie ma czego pożyczać, bez względu na długość łańcucha.
Co odpowiesz na pytanie, kto stworzył Boga?
Argument mówi tylko, że to, co otrzymało istnienie, potrzebuje przyczyny. Bóg jest swoim własnym istnieniem i nie otrzymał istnienia od nikogo.